Auteur Archief

duiveltje

Engel vs duiveltje: Verslaving als conflict

Als je dit leest is er een goede kans dat je kampt met een hardnekkige gewoonte of misschien wel een verslaving. Of wellicht ben je een medestrijder in het gevecht tegen de verslaving of eetstoornis van een dierbare. Hoe is het voor je om continu in gevecht te zijn? Wat levert het je op? En tegen wie of wat vecht je eigenlijk precies?

 

I hold a beast, an angel, and a madman in me,
and my enquiry is as to their working,
and my problem is their subjugation and victory, downthrow and upheaval,
and my effort is their self-expression.

Als je een verslaving of eetstoornis hebt herken je vast wel iets in de innerlijke strijd van Dylan Thomas, de aan alcohol verslaafde dichter. Het is het gekmakende ingeklemd zitten tussen het bekende duiveltje dat je verleidt tot handelingen waarvan je achteraf spijt krijgt, en het engeltje dat je probeert te redden van de teloorgang. Als je een naaste bent van iemand met een verslaving, is het mogelijk dat jij jezelf ziet als die hardwerkende engel die strijdt tegen de demonen van je dierbare.

Integratieve begeleiding bij verslaving

Work in progress

Het afgelopen jaar ben ik begonnen aan een boek, een boek dat ik zelf schrijf welteverstaan. Het is een beestenklus en ik heb nog een lange weg te gaan, maar ben inmiddels ook al een eind gevorderd. Genoeg om nu een tipje van de sluier op te lichten.


Het boek in wording is mijn kijk op verslaving en herstel uitgewerkt in een integratieve behandelmethodiek. Ik schrijf voor een breed scala aan professionele hulpverleners – coaches, ervaringswerkers, counselors, therapeuten, psychologen – die werken of willen werken met mensen die kampen met hardnekkige gewoontes, verslavingen aan middelen of gedragspatronen, eetproblemen of andere dwangmatigheden. Ook wie mensen begeleidt die al in herstel zijn, dus geen actieve verslaving of eetstoornis meer hebben, kan er veel aan hebben.


Corona en lange wachtlijsten

Het idee voor een boek ontstond aan het begin van de coronacrisis. In de lente van 2020 stroomden de aanmeldingen mijn inbox binnen. Allemaal mensen die worstelden met verslavingen en eetproblemen. Ook vroegere cliënten vielen terug in oud gedrag. De persoonlijke en sociale gevolgen van covid-19 triggeren veel angst, pijn en trauma. Mensen reageren hierop vanuit hun overlevingsstrategieën. Wie in paniek, boos of rusteloos raakt, gaat op zoek naar verlichting van zijn symptomen; wie eerder lusteloos wordt of zich terugtrekt, zoekt naar prettiger of meer stimulerende gevoelens. Zo worden allerlei sluimerende verslavingsdynamieken aangewakkerd.

Omdat ik deze mensen onmogelijk allemaal zelf kon behandelen, wilde ik hen doorverwijzen. Maar… naar wie? Specialistische GGZ-instellingen kampen met lange wachtlijsten. Om die reden kloppen sommige mensen juist bij mij aan, als vrijgevestigd complementair therapeut. Er zijn veel goede zelfstandige therapeuten en coaches, maar helaas werken weinigen van hen gericht met verslavingsproblematiek.

Verslavingen en eetstoornissen zouden moeilijk behandelbaar zijn. Er zijn zorgverleners die een alcohol- of drugsverslaving als contra-indicatie voor behandeling beschouwen. Andere vinden de materie te ‘heftig’ of ‘ingewikkeld’. Toch durf ik te wedden dat ook zij cliënten met verslavingen in hun praktijk hebben, die daarover zwijgen.

Is een verslaving echt zo lastig te behandelen? Is het inderdaad alleen maar zwaar en heftig? Wie zijn eigenlijk die ‘verslaafden’ en ‘eetgestoorden’? Welke gevoelens, behoeftes en verlangens spelen er bij afhankelijkheid, naast het middel en het gedrag met de zo schrijnende gevolgen? Wat kun je doen als therapeut of coach wanneer je cliënt een afhankelijkheidsprobleem blijkt te hebben? Op welke doelen richt je je en hoe kun je een traject vormgeven? Mijn intentie is om antwoorden aan te bieden op deze vragen en collega’s te inspireren en te enthousiasmeren om aan de slag te gaan met deze pijnlijke, maar ook enorm boeiende, veelzijdige en universele thematiek.


Vele visies op verslaving

Je kunt op heel uiteenlopende manieren naar verslaving kijken. Sommige wetenschappers zien het als een ziekte, andere als een versneld of verstoord leerproces. Voor de een is het een symptoom van onderliggend lijden, voor een ander een manier van troost zoeken. Volgens velen is een verslaving of eetprobleem een teken van zwakte. Voor mij laat de grote verscheidenheid aan paradigma’s vooral zien dat ieders verhouding met verslaving uniek en persoonlijk is. Verslaving en herstel worden op een subjectieve manier ervaren en beleefd, en mede daarom verdient elk mens – in mijn ogen – een maatwerkoplossing.

Ik omhels het uitgangspunt dat verslaving een reactie is op pijn en lijden. Vaak is het een respons op traumatiserende gebeurtenissen, in elk geval een poging om onszelf te beschermen of te handhaven. Verslavingen en eetstoornissen zijn strategieën waarmee we onszelf hebben aangepast aan niet-ideale omstandigheden of waarmee we letterlijk hebben overleefd.

Een alcohol- of middelenverslaving gaat evenmin over alcohol of drugs als een eetstoornis gaat over eten of een seksverslaving over seks. Het gaat er ook niet om of datgene waaraan je hooked bent gezond is of niet. We kunnen ook ongezond veel gezonde dingen doen, zoals sporten, werken, plantaardig eten of anderen helpen.

Waar het wel over gaat, is wat we ermee vermijden of verzachten en uiteindelijk wat we ermee proberen te bereiken. Als we alcohol, drugs, eten, seks, werk of wat dan ook gebruiken als substituut voor iets dat we tekortkomen, als het eigenlijk liefde, aandacht of goedkeuring is waarnaar we hunkeren, dan zal niets buiten onszelf ooit genoeg zijn om die behoefte te vervullen. Je dat werkelijk realiseren kan het begin zijn van een andere weg, een ander soort zoektocht die je niet verder van jezelf verwijdert, maar juist dichter bij jezelf brengt.


Uitdagingen

Een van de uitdagingen die ik ben aangegaan is om drie belangrijke componenten van herstel te combineren in een methodiek. Er is een gedrag dat je wilt veranderen; dat gedrag is niet los te zien van onderliggende motieven en veroorzakers; en er is een verlangen, bijvoorbeeld naar groei en zingeving. In de afgelopen jaren heb ik geprobeerd een behandelmethodiek te ontwikkelen die praktische en gedragsgerichte coaching en therapie combineert met onderzoekend, trauma- en herstelgericht werk, en waarmee je mensen kunt begeleiden op hun innerlijke ontdekkingsreis naar blijvende vervulling. Daarnaast is het een integrale aanpak, dus met aandacht voor de lichamelijke, emotionele, mentale en spirituele dimensies van mensen.

Ik maak een methodiek als een pizzabodem die je vervolgens eenvoudig zelf kunt beleggen met je eigen favoriete ingrediënten, qua insteek en technieken.* Ik bekijk verslaving overwegend vanuit de identiteit en het delenparadigma, en integreer inzichten uit de gedragswetenschap, de neurobiologie, de psychotraumatologie, het systemische gedachtegoed, de bewustzijnsleer en het non-dualisme.

Ik gebruik een mix aan methodes en technieken, zowel evidence-based als experimentele, die ik meestal niet zelf heb bedacht maar soms wel heb aangepast naar eigen inzicht. Deze toets ik voortdurend in mijn eigen praktijk waarin ik op mijn beurt weer word geïnspireerd door mijn cliënten. Mijn aanpak is practice-based – het werkt omdat cliënten ervaren dat het werkt – en tegelijkertijd stevig gestoeld op actuele, toonaangevende paradigma’s en bewezen behandelmodellen.


De waarde van persoonlijke ervaringen

Mijn behandelvisie is ontstaan vanuit mijn eigen ervaringen met een eetstoornis en meerdere verslavingen. Deze hebben richting gegeven aan het pad dat ik heb bewandeld, ook als therapeut. Met mijn boek wil ik ook anderen inspireren om hun eigen ervaringen te gebruiken in de praktijk.

Weinig mensen praten openlijk over hun slechte gewoontes. Ik schaam mij al lang niet meer voor mijn verslaafde ‘ikje’. Ik beschouw mijn ervaringsdeskundigheid als kwaliteit en mijn nuchterheid zelfs als superkracht. Door mijn ervaringen te delen hoop ik een bijdrage te leveren aan het doorbreken van een taboe: iets dat zo pijnlijk of schaamtevol is dat we er liever over zwijgen. Taboes en stigma’s (negatieve labels die we op iemand of iets plakken) verergeren de impact van verslavingsproblemen – en niet alleen daarvan.

In een therapeutische of coachpraktijk is het inzetten van de persoonlijke ervaringen van de begeleider een concrete manier om invulling te geven aan een gelijkwaardige relatie met de cliënt. Oprechte gelijkwaardigheid kan een katalysator van verandering zijn. Dit geldt overigens niet alleen voor therapeutische relaties, maar voor álle onderlinge relaties, zowel in de professionele als de privésfeer.

Door jezelf kwetsbaar op te stellen en open, compassievol en wellicht met humor te praten over je eigen feilbaarheden, help je anderen om hun schaamte te doorbreken, bestrijd je (zelf)stigma en sociale taboes, laat je jezelf zien zoals je werkelijk bent en inspireer je daarmee anderen om op hun beurt authentiek zichzelf te zijn. Authenticiteit is in veel opzichten het tegenovergestelde van een verslaving of eetstoornis. Dat geldt ook voor nieuwsgierigheid, een kwaliteit die zich kenmerkt door een open, onderzoekende houding. Nieuwsgierigheid is een gezonder alternatief voor vermijden en afweren en daarmee een belangrijk instrument voor wie zich wil bevrijden van ongewenste gewoontepatronen.


De kracht van (h)erkenning

Ik kan niet gedreven genoeg zijn in mijn pleidooi voor authenticiteit, kwetsbaarheid en nieuwsgierigheid. Waarom is het zo lastig om geconfronteerd te worden met dingen die pijnlijk zijn, maar toch heus bestaan, zoals verslavingen en psychische problemen, trauma en kwetsbaarheid? Is het misschien omdat het iets in onszelf oproept dat we niet willen aankijken of aangaan? Waarom is het toch zo moeilijk om verantwoordelijkheid te nemen voor al onze eigen gevoelens?

Je zou hier een korte pauze kunnen nemen en stilstaan bij iets dat je afkeurt in jezelf en liever verborgen houdt voor de buitenwereld, bijvoorbeeld een vervelende gewoonte die je overmatig doet. Misschien heb je al vaak geprobeerd om ervan af te komen, maar is het nog niet gelukt. Sta er even bij stil en laat alle gevoelens en gedachten die spontaan naar boven komen, toe. Als je geen enkele gewoonte hebt waarmee je worstelt, kijk dan eens rond in je omgeving en probeer je in te leven, in dat familielid, die vriend of collega die er wel last van heeft.

Door de universele aspecten van pijn, ongemak en verslaving te erkennen kunnen we een groot verschil maken in de manier waarop wij ons opstellen richting anderen. En tegelijkertijd krijgen we een kans om iets te helen in onszelf. Zolang we blijven benadrukken dat de ander ziek is of een probleem heeft, zeggen we in wezen ook dat ons niets mankeert en dat wij nergens last van hebben. De aan alcohol verslaafde dichter Dylan Thomas verwoordde het als volgt: “An alcoholic is someone you don’t like, who drinks as much as you do.”

Door niet langer te oordelen of te ontkennen, maar contact te maken met pijn en verslavingsgedrag in onszelf en deze eerlijk te onderzoeken, dragen we bij aan de bestrijding van angst en pijn. Door bereid te zijn onszelf te laten raken en de pijn van de ander toe te laten in onszelf, om er mogelijk achter te komen dat deze slechts een spiegel is van ons eigen lijden, ontwikkelen we de compassie waarmee we onze cliënten nog beter kunnen begeleiden – zonder uiteraard onszelf met anderen te vergelijken en tekort te doen aan ieders subjectieve ervaring.


Zelfleiderschap

Ik geloof dat volledig herstel van een verslaving of eetprobleem mogelijk is. Omdat ik het zelf heb ondervonden en omdat ik er in mijn praktijk steeds weer getuige van mag zijn. Ieder mens beschikt over de capaciteiten en hulpbronnen om het eigen zelfhelend vermogen in te zetten voor verandering. Door mijn aanpak te delen met collega’s hoop ik dat nog meer mensen geholpen worden om contact te maken met hun innerlijke wereld en de vermogens die daarin beschikbaar zijn.

Verandering is een gegeven, een natuurwet, dus natuurlijk kunnen we veranderen. Maar een ander helpen om te veranderen betekent niet per definitie dat die ander datgene doet wat wij goed achten voor die ander. Iedereen heeft het volste recht om te beschikken over zichzelf. Concreet betekent dit ook dat niet elk begeleidingstraject hoeft te eindigen in het kunnen beheersen van een hardnekkige gewoonte. Een succesvol traject brengt mensen een stapje dichter bij hun eigen doelen. Gezonde autonomie en zelfleiderschap vormen een rode draad binnen mijn methodiek.


Een les en een groeikans

Het schrijven van dit boek is een enorme les in discipline, doorzettingsvermogen, toewijding en nederigheid. Ik kom al mijn saboteurs tegen en dat in een periode waarin ook ik veelvuldig word geconfronteerd met mijn eigen angsten en traumapijn.

Ik ben ontzettend dankbaar dat ik lieve mensen om mij heen heb die mij bij dit proces willen begeleiden. Zij herinneren mij er steeds weer aan dat pijn en uitdagingen een kans zijn om te groeien en dat ik niet alleen ben. Dit werk is onderdeel van mijn missie, en daarmee een antwoord op mijn eigen zoektocht naar zingeving, een pleister voor mijn wonden en een duurzame vervulling van mijn bestaan.

Ik wens je een warm en liefdevol nieuw jaar in authentieke verbinding met jezelf en je naasten.


* Met dank aan Roby Abeles, een van mijn trainers, voor de metafoor van de pizza.

 

Jezelf bevrijden van schaamte en schuld… Hoe dan? Lees het hier

Angst om te stoppen

De moed om vrij te zijn

Angst om te stoppen of angst om te beginnen. Bang om een vertrouwd stukje van jezelf te verliezen of om een nieuwe kant van jezelf te ontdekken. Het is maar hoe je het bekijkt. Iedereen met een ongewenste gewoonte of verslaving komt hem tegen: de angst om het oude vertrouwde pad te verlaten en een nieuwe, onbekende richting in te slaan.


De angst om te stoppen met een verslaving heeft twee gezichten. Aan de ene kant is er de angst dat het niet gaat lukken. Je kunt het faalangst noemen, maar in essentie ben je bang voor je eigen oordeel, wat jij dan van jezelf zult vinden. Of wat anderen ervan vinden, maar dat komt uiteindelijk op hetzelfde neer: zul jij er dan nog wel mogen zijn?

Daarnaast is er de angst dat het wél lukt en dat je leven dan een moeilijk, pijnlijk, leeg of zinloos bestaan zal zijn. Dit is eigenlijk ook angst voor het gevoel dat jij dan over jezelf zult hebben; dat jij alleen (zonder jouw middel of gewoonte) niet genoeg bent, dat je ‘het’ niet in je hebt om het leven te leven op een bevredigende manier. Als je nog een laagje dieper zakt, zul je misschien ervaren dat het een existentiële angst is, of jij dan nog wel zult bestaan.

stoppen met drinken

Onverdoofd is mijn superpower

Deze zomer is het zeven jaar geleden dat ik stopte met drinken. Wat ik toen niet wist en ook nooit had geloofd, is dat ik met dat besluit de basis legde voor wat ik nu als niets minder dan mijn superkracht beschouw. Wat onverdoofd leven voor mij betekent vertel ik je in dit blog.


Stoppen met alcohol drinken was het begin van een groter voornemen om mijzelf niet langer te verdoven. Ik nam ook afscheid van ‘sociale drugs’, de kalmerende middelen waarmee ik mijzelf op de been hield en andere dwangmatigheden, zoals mezelf verzuipen in werk, perfectionisme, controledrang, kleding kopen als troost, daten vanuit behoeftigheid en obsessief bezig zijn met uiterlijkheden. Als ware alles-of-nietser stopte ik met veel patronen waarmee ik mijn gevoel manipuleerde, ongemak vermeed, innerlijke leegte opvulde en emotionele pijn kortstondig verzachtte.


Nooit meer genieten

Stoppen met alcohol was de ingrijpendste verandering want drinken was er van jongs af aan diep ingesleten. Dat gold ook voor de overtuiging dat alcohol het leven glans geeft. Om je eerlijk de waarheid te zeggen: ik dacht dat ik nooit meer zou kunnen genieten. Goed uit eten gaan, diepgaande nachtelijke gesprekken, alles vergeten op de dansvloer, knuffelen voor de open haard… Ik zag het niet meer voor me.

Maar doorgaan op de weg van nooit-genoeg die ik al zo’n vijfentwintig jaar bewandelde, was ook geen optie meer. Ik was niet bereid om dieper te zinken in de val van afhankelijkheid. Een deel van mij was tot-slaaf-gemaakt door andere, op overleving gerichte delen, die het paradoxale idee hadden opgevat dat drinken de enige manier was om mij overeind te houden – hun ogen gesloten voor het feit dat ik inmiddels uitgeteld op de grond lag.

Gelukkig was er ook een gezond deel dat inzag dat iets drastisch moest veranderen, hoe bang ik ook was dat het zou mislukken of erger nog: dat het zou lukken en dat het gedaan zou zijn met de pret. Zodoende gaf ik mij over. Ik legde me erbij neer dat de rest van mijn leven weliswaar gezonder, maar ook saai en vreugdeloos zou zijn.


Alles went wanneer je er middenin zit

Toen ik nog speelde met de gedachte om te stoppen met drinken waren er ook mensen geweest die mij vertelden dat het juist béter zou worden. Ik zou beter gaan slapen, trots zijn op mijzelf, meer eigenwaarde krijgen, fitter worden, veel meer tijd hebben voor andere leuke dingen, een mooiere huid krijgen, afvallen, meer geld overhouden, minder gespannen en depri zijn, me beter kunnen concentreren, meer smaak en reukvermogen krijgen en nog veel meer.

Ik hoorde het ze zeggen maar geloofde het niet. Ook dacht ik niet zo veel last te hebben van die klachten waar ze het over hadden. Volgens mij was er niets mis met mijn smaak en reuk, was ik best fit en niet vreselijk gespannen of depressief.

Het punt is: alles went wanneer je er middenin zit. Ik was gewend om me maar heel matig te voelen, ik dacht dat je matig voelen de norm was. Mijn ervaring was dat alcohol mij een beetje omhoog tilde uit dat matige, grijze gevoel. Ik had er geen idee van dat mijn gevoel afgevlakt en kleurloos was als gevolg van die alcohol.


Natuurlijke pret-impulsen

Totdat ik stopte met drinken en ging ervaren hoe het anders kon. Dat gebeurde zeker niet meteen de eerste dagen. Voor de meesten die stoppen met drank of drugs na langer gebruikt te hebben, is het echt eventjes helemaal niet leuk meer. Hoe diep het dal is dat je door moet en hoe lang je erin zult verkeren, hangt af van hoe het er in je lijf en je brein aan toe is en wat je precies gebruikte. Als je brein afhankelijk is geworden van drank of drugs voor het maken van lekker-gevoel-stofjes, heeft het tijd nodig om weer te leren reageren op natuurlijke pret-impulsen, zodat jij weer gaat genieten op een natuurlijke manier.

Maar ik had geluk want ik knapte snel op. Na de eerste week genoot ik al van wat me was beloofd: een kwalitatief goede nachtrust, katervrij wakker worden, dagelijks meer energie en fysiek en mentaal een beter gevoel. Ik leerde langzaamaan genieten van normale dingen, zoals een wandeling in de zon. Ik had tijd over voor mezelf, die ik gebruikte om gezond te eten, veel te bewegen en mijzelf te leren om weer te ontspannen zonder hulp. Voor het eerst in lange tijd voelde ik mij weer in balans.

Aanvankelijk dacht ik dat ik snel gewend zou raken aan mijn nieuw verworven geluksgevoel. Maar niets bleek minder waar. De afgelopen zeven jaar heb ik talloze keren versteld gestaan van de positieve gevolgen van mijn keuze en inmiddels beschouw ik mijn nuchterheid, of liever gezegd: mijn onverdoofd zijn, als mijn superkracht.


Dit zijn negen kwaliteiten die ik heb ontwikkeld tijdens mijn zeven jaar alcoholvrije leven:

1. Breinkracht. Mijn brein heeft zich ontpopt tot een creatieve ideeënmachine. Vroeger dacht ik dat alcohol mij creatiever maakte. Het tegendeel blijkt waar. Het kan er inderdaad op lijken dat de kortstondige, kunstmatig geïnduceerde roesmomenten een creatieve impuls geven aan je geest, maar diezelfde geest is door de langetermijngevolgen van verdoving juist afgevlakt en afgemat. Nu ik mijn brein niet langer verdoof ervaar ik een haast oneindig lijkende stroom van creatieve gedachten en daar ga ik bijzonder goed op.

2. Productiviteit. Omdat ik veel meer energie heb, me beter kan concentreren en mijn tijd niet verdoe aan het bijkomen van excessen, heb ik meer tijd om die ideeën uit te werken en in acties om te zetten. Voorheen had een dag ongeveer 10 bruikbare uren waarin ik, met steeds meer moeite, dingen voor elkaar kon krijgen. Nu telt mijn dag 16 productieve uren. Dat is 42 uur winst per week! Die uren gebruik ik niet alleen voor het verwerkelijken van plannen, maar ook voor ontspanning, plezier en zelfzorg. Elke dag beweeg ik minimaal anderhalf uur en doe ik aan yoga, zodat mijn lijf mijn drukke brein een beetje bij kan houden.

3. Genieten in het hier en nu. De voorwaarde om te kunnen genieten van het leven zoals het zich aandient, is dat je in staat bent om dat leven zintuigelijk te ervaren zoals het is: in dit moment, hier en nu. Wie zich verdooft, verdooft zijn zintuigen. Wie vlucht of zijn belevingen verandert, is niet aanwezig in de realiteit zoals deze is. Dan geniet je misschien wel, maar van een illusoire werkelijkheid, die je afhankelijk maakt. De realiteit waarvan je vlucht komt steeds verder van je af te staan.
Toen ik stopte met mezelf verdoven, kwam alles weer binnen. In het begin was dat heftig, alsof ik een babyhuidje had. Maar als een baby begon ik mij spoedig ook te verwonderen. Dingen vielen me op waarvoor ik lange tijd blind of doof was geweest: een lach van een onbekende, een zingende merel op mijn balkon, de herfstkleuren in een nevelig park.

4. Opmerkingsbekwaamheid en intuïtief leiderschap. Doordat ik mijn gevoelens niet meer filterde, heeft mijn sensitiviteit – of zoals een cliënte het noemt: mijn opmerkingsbegaafdheid – zich kunnen ontplooien. Niet alleen komen indrukken en prikkels meer binnen, ook mijn emoties komen sneller aan de oppervlakte. Het voelen moest ik even onder de knie krijgen, maar al snel plukte ik er de vruchten van. Door het voelen van je emoties, krijgt de wereld waarde en betekenis. Nadat de eerste emotiestormen waren uitgeraasd, werden de subtielere gevoelens en mijn intuïtie weer toegankelijk. Met mijn intuïtie hervond ik mijn innerlijke kompas dat ik samen met mijn emoties gebruik om te navigeren door het leven, zowel privé als beroepsmatig.

5. Inner peace en inner power. Overmatig alcoholgebruik maakt onrustig, angstig en depressief. Dwangmatige patronen houden je afhankelijk en klein. Ook als je niet drinkt om te verdoven maar om een goed gevoel te krijgen, zeg je onbewust tegen jezelf dat je het puur niet aankunt en dat je niet goed genoeg bent zoals je bent. Door het leven onverdoofd aan te gaan, doe je het tegenovergestelde. Ik daag mijzelf zoveel meer uit dan toen ik nog dronk. Ik ben heus wel eens bang, maar die angsten durf ik aan. Daardoor word ik weerbaarder en groeit mijn zelfvertrouwen, wat maakt dat ik nieuwe uitdagingen met meer rust en vertrouwen tegemoet zie.

6. Authenticiteit. Mijn oude levenswijze voorzag mij van een masker dat me hielp om mijzelf te handhaven in een leven dat ik bedacht had omdat ik dacht dat het zo van mij verwacht werd. Stoppen ging gepaard met het afleggen van maskers en beschermlagen en het ja-zeggen tegen een echtere en authentiekere versie van mijzelf. Het betekende ook keuzes maken en afscheid nemen van wat mij niet meer diende. Waar ik mijzelf eerder heb aangepast aan een bedacht leven, kies ik nu voor een leven dat past bij wie ik werkelijk ben. Ik ben er heel blij mee. Het voelt vrij, onafhankelijk en krachtig. Ik houd mijzelf en anderen niet meer voor de gek en kijk mijzelf weer aan in de spiegel.

7. Vrijheid. Authenticiteit gaat hand in hand met vrijheid. Ik voel me niet meer afhankelijk van zaken buiten mijzelf om mij te vervullen. Ik verlang niet naar iets buiten mijzelf, maar ik leef mijn verlangen van binnenuit. Niet de vervulling van mijn verlangens, maar het leven van mijn verlangen en mijn passie vervult mij. Vrijer ben ik ook van geest en van denken, van aangeleerde overtuigingen en gedrag. Als het alleen al gaat over alcohol, zijn we als maatschappij volledig geïndoctrineerd en geconditioneerd door onze cultuur en opvoeding. Als je hier meer over wilt weten, raad ik je The wine o’clock myth van Lotta Dann aan of De grote verdoving van Erik Stofferis.

8. Verbondenheid. Voor mij als voor zo veel anderen was alcohol een smeermiddel voor sociale contacten. Hieraan ten grondslag lag de overtuiging dat ik zonder alcohol niet spontaan, grappig of extravert genoeg zou zijn. Hiermee hield ik mijzelf onzeker en was ik onecht. Bovendien had ik steeds meer morning-afters waarin ik me vol schaamte afvroeg wat ik de avond ervoor gedaan of gezegd had.
Onverdoofd ben ik echt mét anderen en kan ik er zelfs voor ze zijn als het tegenzit. Niet alleen om hen zonodig veilig thuis te brengen, maar ook dagelijks als vriendin en therapeut. Als je gevoel puur is, is het contact met anderen zuiverder. Door de verbinding te blijven voelen met mijzelf, ervaar ik een veel diepere verbinding met mijn naasten.

9. Zelfliefde. Je zou nu een korte pauze kunnen nemen en nadenken over hoe een verslavend patroon je tegen jezelf kan uitspelen. Besef en voel hoe schaamte en zelfaversie hand in hand gaan met verslavend gedrag. Wie stopt hoeft geen energie meer te steken in het onderhandelen met zichzelf, de wanhoop en schaamte en het verdoven daarvan. Dan ontstaat ruimte voor zelfwaardering en iets heel bijzonders.
Alles verandert wanneer je van jezelf begint te houden. Je leeft niet langer vanuit niet-genoeg, behoeftigheid en tekorten die van buitenaf gevuld moeten worden, maar je wordt de krachtige bron in jezelf. Hoe meer je houdt van wie je bent, hoe minder bevestiging en goedkeuring je zoekt, hoe vrijer je bent.

Stoppen met drinken gaat niet over wat je opgeeft, maar wat je ervoor terugkrijgt. Mijn nuchterheid geeft me alles wat ik eerder in alcohol zocht: creativiteit, zelfvertrouwen, stressvermindering, een betere stemming, rust, verbondenheid, vrijheid, liefde, geluk. Voordat je denkt dat ik een uitzondering ben: het wordt bevestigd door de wetenschap en miljoenen anderen met mij.

Maar mocht jij je, net als ik zeven jaar geleden, blijven afvragen of je zonder alcohol nog wel kunt losgaan op een feestje, genieten van een vijfgangendiner of ongedwongen daten, stel jezelf dan eens de vraag wat ‘genieten’ en ‘geluk’ voor jou precies betekenen.


Tips

  • Een zowel geruststellende als vrolijkmakende ontwikkeling: het assortiment alcoholvrije drankjes is de afgelopen jaren enorm uitgebreid, ook in de horeca, waardoor kwalitatief goede alcoholvrije wijn, bier, gin, rum of mixdranken ruimschoots beschikbaar zijn. Je vindt ze o.a. bij de alcoholvrije slijter.

  • The unexpected joy of being sober van Catherine Gray is een vrolijk, opbeurend en positief motiverend boek over hoe het is om nuchter te leven.

  • In de podcastserie Onverdoofd spreekt schrijver Erik Jan Harmens met bekende en minder bekende Nederlanders die net als hij hebben besloten zichzelf niet langer te verdoven.

  • The Alcohol Experiment is een gratis app bomvol hoopvolle en inspirerende content die je helpt om in 30 dagen je alcoholpatroon te doorbreken.

  • Als je (even) geen alcohol drinkt, is het soms moeilijk omgaan met de reacties van anderen en de vraag: Waarom drink je niet?

schuld en schaamte

Een weg uit schaamte en schuld

Een verslaving is iets waardoor je jezelf stom vindt, schaamt, of schuldig voelt, en dat je daarom voor anderen en jezelf probeert te verbergen. In dit blog geef ik je handvatten om de destructieve cyclus van zelfafwijzing los te laten en verbinding te maken met wie je werkelijk bent.


Met bovenstaande definitie van verslaving onderkent Jan Geurtz (in zijn boek De verslaving voorbij) dat een verslaving onlosmakelijk verbonden is met jezelf veroordelen, afwijzen en verbergen – en wat mij betreft geldt dat ook voor een eetstoornis. Een verslaving of eetstoornis is op zich al een afwijzing van een deel van jezelf: je mag ‘iets’ niet voelen of ‘zo’ niet zijn en daarom vermijd en bestrijd je dat met het middel of gedrag waaraan je verslaafd bent geraakt. Schuld en schaamte komen daar nog eens bovenop als veroordeling van die zelfafwijzing.